 Brama Prochowa w Praze. Fot. Michał Dzieńdziura Brama Prochowa w Pradze (Prašná brána) to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków czeskiej stolicy. Stoi na granicy praskiego Starego Miasta, przy placu Republiki, tuż obok secesyjnego Miejskiego Domu Reprezentacyjnego. To właśnie tutaj rozpoczyna się słynna Droga Królewska, prowadząca przez Stare Miasto, Most Karola i Małą Stronę aż na Zamek Praski. Historia Bramy Prochowej Budowę Bramy Prochowej rozpoczęto w 1475 roku, za panowania Władysława II Jagiellończyka. Wzniesiono ją w miejscu starszej bramy należącej do średniowiecznych fortyfikacji Starego Miasta. Nowa budowla od początku miała przede wszystkim charakter reprezentacyjny. Jej znaczenie obronne było już niewielkie, ponieważ po założeniu Nowego Miasta przez Karola IV dawne fortyfikacje Starego Miasta znalazły się wewnątrz rozrastającej się Pragi. Brama miała więc przede wszystkim robić wrażenie. Była monumentalnym wjazdem na Stare Miasto i stanęła obok Dworu Królewskiego, znajdującego się w miejscu dzisiejszego Domu Miejskiego. Od końca XIV wieku do 1484 roku rezydowali tutaj czescy monarchowie. Od tego miejsca rozpoczynały się również uroczyste procesje koronacyjne czeskich monarchów. Orszak przechodził ulicą Celetną w stronę Rynku Staromiejskiego, następnie przez Most Karola i Małą Stronę, aby ostatecznie dotrzeć do katedry św. Wita na Zamku Praskim. W 1478 roku kierowanie budową przejął Matěj Rejsek, który wykonał również część bogatej dekoracji rzeźbiarskiej bramy, a później pracował przy budowie słynnej katedry św. Barbary w Kutnej Horze. Jego postać możemy zobaczyć na narożniku sąsiedniego Miejskiego Domu Reprezentacyjnego, tuż przy Bramie Prochowej od strony placu Republiki. Dlaczego nazywa się Bramą Prochową? Nazwa nie ma związku z pierwotnym przeznaczeniem budowli. W 1715 roku wieżę zaczęto wykorzystywać jako magazyn prochu strzelniczego. Od tego właśnie pochodzi używana do dziś nazwa Brama Prochowa – po czesku Prašná brána. Budowla poważnie ucierpiała podczas pruskiego oblężenia Pragi w 1757 roku. Uszkodzenia były na tyle duże, że w 1817 roku usunięto z niej zniszczone dekoracje rzeźbiarskie. Dzisiejszy wygląd Bramy Prochowej zawdzięczamy w dużej mierze gruntownej rekonstrukcji przeprowadzonej w latach 1875–1886 pod kierownictwem Josefa Mockera. Dlatego, choć wieża pochodzi z XV wieku, znaczna część dekoracji, które oglądamy obecnie, jest efektem XIX-wiecznej neogotyckiej rekonstrukcji. Fasada Bramy Prochowej – kamienna opowieść o świetności Czech
Warto zatrzymać się przed Bramą Prochową i dokładnie przyjrzeć się jej fasadzie. Bogactwo rzeźb może początkowo sprawiać wrażenie czysto dekoracyjnego, ale ich rozmieszczenie nie jest przypadkowe. Całość tworzy przemyślany program przedstawiający czeskich królów, ziemie pozostające pod ich władzą, cnoty dobrego monarchy, patronów Czech, postacie biblijne oraz symbole Starego Miasta i czeskich miast królewskich. Na wysokości pierwszego piętra od strony placu Republiki zobaczymy dwóch czeskich władców – Przemysła Ottokara II, zwanego „królem żelaznym i złotym”, za którego Czechy stały się jednym z najpotężniejszych państw Europy Środkowej, oraz Karola IV, króla Czech i cesarza rzymskiego, założyciela Nowego Miasta i Uniwersytetu Karola, któremu Praga zawdzięcza swój niezwykły rozwój w XIV wieku. Po przeciwnej stronie wieży, od ulicy Celetnej, przedstawiono Jerzego z Podiebradów, pierwszego i jedynego husyckiego króla Czech, oraz Władysława II Jagiellończyka, za którego panowania rozpoczęto budowę Bramy Prochowej. Postaciom czterech królów towarzyszą herby ziem znajdujących się pod ich władzą. Dekoracja miała więc pokazywać nie tylko konkretnych monarchów, ale także potęgę i rozległość państwa, którym rządzili. W narożnikach tego poziomu znajdują się alegoryczne przedstawienia cnót władców, a nad monarchami umieszczono skrzydlatych aniołów. Na czterech narożnych filarach pojawia się natomiast czeski lew ze znakiem praskiego Starego Miasta. Święci, Chrystus, Matka Boska, Adam i Ewa  Dekoracje drugiego piętra od strony pl. Republiki. Chrystus w otoczeniu aniołów, patronów Czech (prawdopodobnie św. Cyryla i św. Wojciecha) oraz apostołów św. Piotra i Pawła. Fot. Michał Dzieńdziura  Dekoracje drugiego piętra od strony ul. Celetnej. Matka Boska z dzieciątkiem w towarzystwie aniołów, patronów Czech św. Wacława i św. Ludmiły, niżej Adam i Ewa. Fot. Michał Dzieńdziura Na wysokości drugiego piętra zmienia się charakter dekoracji. Świat ziemskich monarchów ustępuje miejsca sferze religijnej. Znajdują się tutaj figury czeskich patronów i świętych. Po wschodniej stronie centralną postacią jest Chrystus, natomiast po stronie zachodniej – Matka Boska z Dzieciątkiem. Od strony ulicy Celetnej umieszczono również figury Adama i Ewy, a po przeciwnej stronie odpowiadają im święty Piotr i święty Paweł. Jeszcze wyżej, w pobliżu blankowania, zobaczymy herby czeskich miast królewskich. Fasada tworzy dzięki temu symboliczny obraz średniowiecznego Królestwa Czech – pojawiają się na niej królowie, podlegające im ziemie, miasta oraz święci patronowie.  Ostatnie piętro z herbami czeskich miast królewskich. Fot. Michał Dzieńdziura Średniowieczne przesłanie Pragi Jednym z najciekawszych elementów znajduje się nad przejazdem po wschodniej stronie bramy. Zobaczymy tam popiersie rycerza trzymającego wstęgę z łacińską inskrypcją. Jej sens można przetłumaczyć następująco: „Oto Praga. Dla uczciwych jestem matką, dla oszustów macochą. Niech ci uciekają, a przychodzą ci, którzy z własnej woli pragną dobra”.  Rycerz z przesłaniem Pragi widoczny od strony wschodniej. Fot. Michał Dzieńdziura Po zachodniej stronie znajduje się natomiast popiersie Matěja Rejska, mistrza budowlanego, który od 1478 roku kierował pracami przy Bramie Prochowej. On również trzyma wstęgę z łacińskim tekstem – prośbą skierowaną do mieszkańców miasta, aby nie pozwalali niegodnym ludziom krzywdzić tej szlachetnej budowli. Punkt widokowy na Bramie Prochowej Bramę Prochową można zwiedzać również od środka. Na górę prowadzą kręte schody, a galeria widokowa znajduje się na wysokości 44 metrów. Rozciąga się stąd piękny widok na dachy Starego Miasta i centrum Pragi. Godziny otwarcia: styczeń–marzec: 10:00–18:00 kwiecień–maj: 10:00–19:00 czerwiec–wrzesień: 9:00–20:30 październik–listopad: 10:00–18:00 grudzień: 10:00–19:30 Bilety: 200 CZK – normalny, 160 CZK – młodzież 16–26 lat, 130 CZK – dzieci 6–15 lat i seniorzy powyżej 65 lat, 400 CZK – rodzinny (2 dorosłych i maksymalnie 4 dzieci). Dzieci do 5 lat wchodzą bezpłatnie. Warto przyjść rano – przez pierwszą godzinę po otwarciu bilety są tańsze o 50%. Zobacz Bramę Prochową razem z nami A jeśli chcecie nie tylko zobaczyć Bramę Prochową, ale również poznać historie kryjące się za najważniejszymi zabytkami centrum Pragi, zapraszamy na naszą wycieczkę „A – Ze Starego Miasta przez Most Karola i Małą Stronę”. To właśnie pod Bramą Prochową rozpoczynamy nasz wspólny spacer. Stąd ruszamy śladami dawnej Drogi Królewskiej przez serce Starego Miasta, następnie przechodzimy przez słynny Most Karola i docieramy na malowniczą Małą Stronę. Podczas wycieczki nie ograniczamy się do oglądania zabytków – opowiadamy o ludziach, wydarzeniach, ciekawostkach i historiach, dzięki którym Praga staje się znacznie bardziej zrozumiała i fascynująca. Dołączcie do nas i poznajcie Pragę z polskim przewodnikiem – zaczynamy właśnie tutaj, pod Bramą Prochową! AutorNazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.
0 Komentarze
Odpowiedz |
