Myslbek w Pradze: szklany wir i tłum kupujących zaklęty w brązie

Przechodząc ulicą Na Příkopě, łatwo potraktować Myslbek jak kolejne centrum handlowe. Warto jednak wejść do środka, spojrzeć w górę, a następnie obejrzeć budynek od strony Ovocnego trhu. Znajdziemy tu ogromny szklany wir i osobliwe głowy symbolizujące tłumy kupujących. Nawet nazwa galerii przypomina, że sztuka była obecna w tym miejscu jeszcze przed pojawieniem się sklepowych witryn.

Skąd wzięła się nazwa Myslbek?

Nazwa galerii wiąże się z Josefem Václavem Myslbekiem, jednym z najważniejszych czeskich rzeźbiarzy, autorem konnego pomnika św. Wacława na placu Wacława. Centrum handlowe odziedziczyło ją po pawilonie wystawowym stowarzyszenia artystycznego Myslbek, który stał wcześniej na tej parceli.

Pawilon działał tu już w okresie międzywojennym. Z czasem jego nazwa przylgnęła do całego miejsca i przetrwała również po rozebraniu budowli. Kiedy w latach 90. powstał obecny kompleks, zachowano nazwę przypominającą o jego artystycznej przeszłości.

Od niezrealizowanego banku do galerii handlowej

Historia dzisiejszego Myslbeka zaczęła się od ambitnego planu banku Union, który zamierzał wznieść tutaj nową siedzibę. Pod inwestycję rozebrano wcześniejszą zabudowę, w tym historyczne domy od strony Ovocnego trhu. Nowy bank jednak nie powstał, a w centrum Pragi przez dziesięciolecia pozostawała duża niezabudowana parcela.

Przez pewien czas zajmował ją pawilon wystawowy Myslbek, później część terenu urządzono jako park. Przestrzeń wykorzystywano również jako zaplecze podczas budowy metra i remontu pobliskiego Teatru Stanowego.

Obecny kompleks powstał w połowie lat 90. XX wieku według projektu Zdeňka Hölzela i Jana Kerela, współpracujących z francuskim architektem Claude’em Parentem. Była to jedna z dużych inwestycji handlowo-biurowych, które po aksamitnej rewolucji zmieniały centrum Pragi. Jej skala i wygląd wywołały wówczas dyskusje o tym, jak powinna wyglądać nowoczesna architektura w historycznej zabudowie miasta.

Przejście między dwiema twarzami Pragi

Myslbek łączy ruchliwą ulicę Na Příkopě z Ovocnym trhem, placem przy Teatrze Stanowym i Karolinum. Z jednej strony wchodzimy więc od reprezentacyjnej ulicy handlowej, z drugiej wychodzimy w otoczeniu starszej, bardziej kameralnej zabudowy.

Architekci uwzględnili tę zmianę również we wnętrzu. Pasaż od strony Na Příkopě jest wyższy i bardziej otwarty. Po przejściu przez centralne, okrągłe atrium przestrzeń staje się niższa, przygotowując przechodnia na skalę ulic Starego Miasta. Nawet krótki spacer przez galerię pozwala zauważyć, jak architektura prowadzi nas między różnymi częściami Pragi.

Vortex: szklany wir nad głowami

W centralnym atrium warto oderwać wzrok od witryn. Nad odwiedzającymi zawieszono Vortex, instalację zaprojektowaną przez Maxima Velčovskiego i wykonaną przez czeską firmę Lasvit.

Kompozycja przypomina ogromny wir zatrzymany w powietrzu. Tworzy ją około 700 elementów z ręcznie dmuchanego szkła, zamocowanych na spiralnej konstrukcji. Całość ma około 12 metrów szerokości i 7 metrów wysokości, a waży półtorej tony. Przezroczystość szkła i światło sprawiają jednak, że dzieło wygląda znacznie lżej.

Nazwa Vortex oznacza wir. Według autora właśnie w tym miejscu spotykają się dwie energie: spokojniejsza, płynąca od Ovocnego trhu i Starego Miasta, oraz dynamiczna energia ulicy Na Příkopě, pełnej przechodniów i kupujących. Instalacja odnosi się więc do ruchu ludzi, którzy każdego dnia przepływają przez pasaż.

Karel Nepraš i tłum kupujących

Kolejnego dzieła trzeba poszukać od strony Ovocnego trhu. Znajdują się tam drzwi ozdobione licznymi głowami z brązu, zwróconymi w różnych kierunkach. Ich autorem jest Karel Nepraš, a praca nosi nazwę Dveře Paláce Myslbek, czyli „Drzwi Pałacu Myslbek”.

Dzieło powstało w 1996 roku, jeszcze podczas budowy kompleksu. Choć wygląda jak samodzielna kompozycja rzeźbiarska, pełni również praktyczną funkcję: skrywa wejście do zaplecza technicznego budynku.

Nagromadzone głowy symbolizują tłumy kupujących. Każda jest zwrócona w inną stronę, jak ludzie rozglądający się podczas zakupów. W tym nieruchomym tłumie można dostrzec humorystyczny komentarz do ruchu panującego po drugiej stronie ściany. Drzwi, obok których łatwo przejść obojętnie, stają się dzięki temu jednym z najbardziej charakterystycznych detali Myslbeka.

Nazwisko Nepraša warto zapamiętać także podczas zwiedzania Žižkova. To on zaprojektował osobliwego konia w pomniku Jaroslava Haška na Prokopovym náměstí. Popiersie pisarza wykonała jego córka, Karolína Neprašová, a pomnik odsłonięto w 2005 roku. Zarówno tam, jak i przy Myslbeku, spotykamy charakterystyczne połączenie ludzkiej postaci, zaskakującej formy i przewrotnego humoru.

Stalowa brama i mozaiki pod stopami

Od ulicy Na Příkopě uwagę zwraca monumentalna brama ze stali nierdzewnej, ważąca ponad osiem ton. Projektanci przewidzieli jej powolne otwieranie rano i zamykanie wieczorem. Brama nawiązuje do historycznego rozdzielenia Starego i Nowego Miasta, przypominając o dawnym znaczeniu tej części Pragi.

W Myslbeku warto spojrzeć również pod nogi. Na marmurowej posadzce pierwszego piętra, wokół centralnej hali, znajduje się dwanaście mozaik studia 2Mozaik. Przedstawiają przede wszystkim wybitnych architektów i ich dzieła związane z centrum Pragi. Towarzyszą im rzeźbiarz Josef Václav Myslbek ze swoim pomnikiem św. Wacława, cesarz Karol IV oraz Wolfgang Amadeusz Mozart, którego opery wystawiano w sąsiednim Teatrze Stanowym.

Zajrzyj po drodze

Myslbek warto potraktować jako krótki przystanek podczas zwiedzania centrum. Przechodząc od Na Příkopě do Ovocnego trhu, można zobaczyć szklaną instalację, odnaleźć brązowe głowy Nepraša i odkryć historię miejsca, którego nazwa przetrwała dłużej niż stojący tutaj pawilon.

Podczas naszych spacerów po Pradze przyglądamy się również takim detalom. Jeśli chcesz poznawać miasto razem z polskim przewodnikiem, sprawdź terminy wycieczek na polskiprzewodnikpopradze.com.

Autor

Nazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.