 Ogród Vrtbów w Pradze. Fot. Michał Dzieńdziura Ogród Vrtbowski w Pradze, po czesku Vrtbovská zahrada, należy do tych miejsc, obok których można przejść wiele razy i nawet nie podejrzewać, co kryje się za niepozorną bramą. Znajduje się przy ruchliwej ulicy Karmelitskiej na Malej Stranie, zaledwie kilka minut spacerem od kościoła św. Mikołaja i Rynku Małostrońskiego. Sam często przechodzę tędy podczas spacerów po Pradze i za każdym razem widzę, jak łatwo przegapić wejście. Nie prowadzi do niego szeroka aleja ani monumentalna brama widoczna z daleka. Trzeba wejść w przejazd kamienicy przy ulicy Karmelitskiej 25, przejść przez dziedziniec Pałacu Vrtbów i dopiero wtedy odkrywa się ogród wznoszący się tarasami na zboczu wzgórza Petřín. Jeszcze chwilę wcześniej słyszymy tramwaje i gwar jednej z najważniejszych ulic Malej Strany. Po przejściu przez bramę nagle znajdujemy się w zupełnie innym świecie – wśród barokowych rzeźb, geometrycznych rabat i zielonych tarasów, ponad którymi wyrastają wieże Pragi. Jeśli lubicie barokową architekturę, piękne widoki i miejsca mniej oczywiste niż Most Karola czy Rynek Staromiejski, Ogród Vrtbowski zdecydowanie warto dopisać do planu zwiedzania Pragi.  Wejście do Ogrodu Wrtbów od ulicy Karmelitskiej. Fot. Michał Dzieńdziura Jeden z najpiękniejszych ogrodów barokowych w Pradze  Portret Hrabiego Jana Josefa z Vrtby (Fot. Vlach Pavel, Domena Publiczna Wikimedia Commons) Ogród Vrtbowski powstał ok. 1720 r. dla hrabiego Jana Josefa z Vrtby, który pełnił funkcję najwyższego burgrabiego Królestwa Czech. Należał więc do ścisłej elity politycznej swoich czasów, a jego praska rezydencja miała odpowiednio podkreślać pozycję właściciela. Projekt ogrodu powierzono Františkowi Maxmiliánowi Kaňce – jednemu z najważniejszych architektów czeskiego baroku. Nie miał on jednak łatwego zadania. Do dyspozycji otrzymał stosunkowo niewielką, nieregularną działkę położoną na stromym zboczu Petřína. Kaňka zamienił tę niedogodność w największy atut całego założenia. Zamiast próbować wyrównać teren, stworzył ogród składający się z trzech tarasowych poziomów połączonych schodami. Dzięki temu podczas zwiedzania stopniowo wznosimy się ponad dachy Małej Strany, a przed nami otwierają się coraz szersze widoki. Ogród zajmuje powierzchnię około 3000 metrów kwadratowych, nie jest więc szczególnie duży. Mimo to dzięki odpowiedniemu rozmieszczeniu schodów, balustrad, ścian oporowych, rzeźb i dekoracyjnych kulis wydaje się znacznie większy. Całą przestrzeń zaplanowano niemal jak barokowy spektakl. Poszczególne tarasy można porównać do kolejnych aktów przedstawienia. Każdy odsłania przed zwiedzającymi nową dekorację, perspektywę i widok, a finałem staje się panorama Małej Strony z najwyższego poziomu ogrodu. Brama z Atlasem – początek barokowego przedstawienia  Brama wejściowa do Ogrodu Vrtbów z motywem Atlasa. Fot. Michał Dzieńdziura Po przejściu przez dziedziniec Pałacu Vrtbów docieramy do bramy prowadzącej do ogrodu. Zdobi ją postać Atlasa dźwigającego kulę ziemską oraz alegorie Bogactwa i Obfitości. Dekoracja nie była przypadkowa. Miała przypominać gościom o znaczeniu i wysokiej pozycji właściciela pałacu. Atlas symbolizował ciężar odpowiedzialności spoczywającej na barkach Jana Josefa z Vrtby, a Bogactwo i Obfitość pokazywały rezultaty jego rządów i pozycję rodu. Autorem projektu dekoracji rzeźbiarskiej był Matyáš Bernard Braun – jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy czeskiego baroku. Jego nazwisko regularnie pojawia się podczas zwiedzania Pragi. Z pracownią Brauna związane są między innymi rzeźby na Moście Karola oraz dekoracje znajdujące się w kompleksie Kuks we wschodnich Czechach. Rzeźby, które dzisiaj widzimy przy wejściu, nie są jednak oryginałami. Pierwotne dzieła zostały zabezpieczone i przeniesione do lapidarium Muzeum Narodowego. Dolny Taras i Sala Terrena Do ogrodu wchodzimy przez punkt sprzedaży biletów i Sallę Terrena. Wnętrze tego pawilonu zdobią freski Václava Vavřinca Reinera, jednego z najważniejszych malarzy czeskiego baroku. Na sklepieniu zobaczycie scenę przedstawiającą Wenus i Adonisa, a także alegorie sztuki. Oryginalna dekoracja malarska Sali Terreny zachowała się do naszych czasów. Reiner pracował przy wielu ważnych praskich budowlach. Jego freski można oglądać między innymi w kościołach i pałacach na terenie całego miasta. W Ogrodzie Vrtbowskim malarstwo współgra z architekturą Kaňki i rzeźbami z pracowni Brauna, tworząc typową dla baroku syntezę różnych dziedzin sztuki. W Sali Terrenie znajdują się również rzeźby Bachusa i Ceres. Nie wybrano ich przypadkowo – bóg wina i bogini urodzaju doskonale pasowali do ogrodowej przestrzeni przeznaczonej do odpoczynku, spotkań i arystokratycznych uroczystości.
Po wyjściu z Sali Terrena wchodzimy na najniższy poziom Ogrodu Vrtbów. W jego centrum znajduje się okrągły basen z fontanną, otoczony geometrycznymi rabatami i starannie przystrzyżonymi żywopłotami. Po drugiej stronie ogrodu zobaczycie wolierę, w której obecnie ponownie hodowane są egzotyczne ptaki.  Dolny poziom Ogrodu Vrtbów. Po prawej sala terrena, po lewej woliera. Fot. Michał Dzieńdziura Tarasy Ogrodu VrtbowskiegoNajwiększą atrakcją Ogrodu Vrtbowskiego jest jego tarasowy układ. Z dolnego parteru przechodzimy coraz wyżej, wspinając się po ozdobnych schodach. Już na najniższym poziomie, pośrodku niewielkiego basenu, zobaczymy rzeźbę putta siedzącego na morskiej bestii.  Widok z dolnego tarasu Ogrodu Vrtbów. Fot. Michał Dzieńdziura Najbogatsza dekoracja rzeźbiarska znajduje się jednak pomiędzy środkowym i górnym tarasem. Wysoką, falującą ścianę oporową zdobią balustrady, kamienne wazy oraz osiem barokowych rzeźb pochodzących z pracowni Matyáša Bernarda Brauna. Powstały one w latach 1720–1725.  Schody prowadzące na wyższe tarasy. Fot. Michał Dzieńdziura Siedem figur przedstawia antycznych bogów, których można rozpoznać po charakterystycznych atrybutach. Ósmą rzeźbą jest grupa dwóch walczących chłopców. Dzięki niej cała dekoracja staje się jeszcze bardziej dynamiczna i przypomina scenę teatralną pełną ruchu. Całość dopełniają wymyślne wazy z maszkaronami.
Rzeźby oglądane dzisiaj w ogrodzie są kopiami. Oryginały przeniesiono do lapidarium Muzeum Narodowego, aby zabezpieczyć je przed dalszym działaniem pogody. Nie zmienia to jednak ogólnego efektu – figury nadal stanowią integralną część barokowej kompozycji zaprojektowanej przez Františka Maxmiliána Kaňkę. Barokowi architekci nie lubili nudy i prostych rozwiązań. Budynki, ogrody, schody i balustrady miały sprawiać wrażenie ruchu, nawet jeśli pozostawały całkowicie nieruchome. Dlatego ściany ogrodu falują, dwuramienne schody rozchodzą się na boki, a ustawione na balustradzie bóstwa przypominają aktorów obserwujących zwiedzających ze sceny. Warto zatrzymywać się na poszczególnych poziomach i oglądać ogród z różnych perspektyw. Patrząc w dół, najlepiej widać geometryczny układ rabat. Z góry łatwiej też zauważyć, jak sprytnie architekt połączył niewielką przestrzeń ze stromym zboczem Petřína i otaczającą ogród zabudową.  Panorama Ogrodu Wrtbów. Fot. Michał Dzieńdziura Im wyżej wchodzimy, tym ogród staje się węższy. Całą kompozycję zamyka trójdzielna, łukowata ściana przypominająca dekorację teatralną. Jej centralną część otaczają sztuczne groty wykonane z kamieni i muszli, natomiast w bocznych niszach zachowały się reliefy przedstawiające nimfy oraz bóstwa wodne. Dawniej dekorację uzupełniał fresk Václava Vavřinca Reinera, który nie przetrwał do naszych czasów. Sama wspinaczka nie jest długa, ale do pokonania mamy sporo schodów. Osoby mające trudności z poruszaniem się powinny wziąć to pod uwagę przed wizytą.  Ściana ze sztucznymi grotami. Fot. Michał Dzieńdziura Jeden z najpiękniejszych widoków na Małą Stronę  Panorama z najwyższego tarasu Ogrodu Vrtbów. Fot. Michał Dzieńdziura Najwyższy taras Ogrodu Vrtbowskiego jest dla mnie najlepszą częścią całego spaceru. Dopiero tutaj można w pełni docenić pomysł jego twórców. Z punktu widokowego zobaczycie dachy Małej Strony, kopułę i wieżę kościoła św. Mikołaja, Zamek Praski oraz katedrę św. Wita. W panoramie pojawia się również kościół Matki Boskiej Zwycięskiej, w którym znajduje się słynne Praskie Dzieciątko Jezus. Nie jest to szeroki widok na całe miasto, jaki znamy ze wzgórza Petřín czy parku Letná. Panorama jest bardziej kameralna, ale nie mniej imponująca. Znajdujemy się nieco ponad dachami zabytkowych kamienic, a jednocześnie nadal bardzo blisko centrum Małej Strony. Barokowe rzeźby, zielone żywopłoty, wieże kościołów i czerwone dachy tworzą razem jeden z najbardziej malowniczych kadrów w Pradze. Jeśli chcecie zrobić zdjęcia bez większej liczby osób, najlepiej przyjść rano, krótko po otwarciu ogrodu. Tarasy są stosunkowo wąskie, dlatego nawet niewielka grupa może szybko wypełnić najpopularniejsze miejsca fotograficzne. Burzliwe dzieje i odnowienie ogrodu Ogród zachował swój barokowy układ bez tak poważnych zmian, jakim w kolejnych stuleciach poddawano sam Pałac Vrtbów. Nie oznacza to jednak, że zawsze znajdował się w dobrym stanie. Z czasem podupadał i został podzielony między różnych użytkowników. Problemy techniczne sprawiły, że przez wiele lat pozostawał niedostępny dla zwiedzających. W latach 1990–1998 przeprowadzono jego gruntowną rekonstrukcję, poprzedzoną zabezpieczeniem konstrukcji i ścian oporowych. Odnowiono tarasy, schody, balustrady, budowle ogrodowe oraz kompozycję roślinną. Nie była to jednak dokładna rekonstrukcja wszystkich barokowych nasadzeń. Pierwotny wygląd roślinności nie jest w pełni znany, dlatego nie można było odtworzyć go w każdym szczególe. Odnowiony Ogród Vrtbowski uroczyście otwarto dla publiczności 3 czerwca 1998 roku. Obecnie stanowi własność miasta Pragi, a od 1999 roku opiekuje się nim spółka Casus Direct Mail. Kiedy najlepiej odwiedzić Ogród Vrtbowski? Ogród jest dostępny tylko w cieplejszej części roku. W sezonie 2026 został otwarty 20 marca i ma pozostać dostępny do końca października. Najbardziej lubię odwiedzać go w środku lata, kiedy rabaty są pełne kwiatów i kwitną róże. Pięknie wygląda także we wrześniu, gdy światło staje się delikatniejsze, a największy letni ruch turystyczny stopniowo maleje. Latem warto unikać jednak najgorętszej części dnia. Na wyższych tarasach nie znajdziemy wiele cienia, a kamienne schody i mury szybko się nagrzewają. Na szczęście w dolnych częściach jest sporo ławeczek zacienionych przez żywopłoty. Na spokojne zwiedzanie wystarczy około 30 minut. Fotografowie oraz osoby szczególnie zainteresowane barokową architekturą bez problemu spędzą tutaj godzinę. Ogród Vrtbowski – bilety, godziny otwarcia i informacje praktyczne Ogród Vrtbowski jest atrakcją płatną. Według oficjalnej strony w sezonie 2026 pozostaje otwarty codziennie od godziny 10:00 do 19:00. Ostatnie wejście możliwe jest 20 minut przed zamknięciem. Bilet normalny kosztuje 150 CZK. Dzieci do 15. roku życia płacą 100 CZK, natomiast studenci i seniorzy – 110 CZK. Cena biletu rodzinnego wynosi 440 CZK. W cenę biletu wliczony jest również dostęp do Wielkiej i Małej Galerii ze stałą ekspozycją. Adres: Karmelitská 25, 118 00 Praha 1 – Malá Strana Czeska nazwa: Vrtbovská zahrada Sezon 2026: od 20 marca do końca października Godziny otwarcia: codziennie 10:00–19:00 Ostatnie wejście: 20 minut przed zamknięciem Bilet normalny: 150 CZK Dzieci do 15 lat: 100 CZK Studenci i seniorzy: 110 CZK Bilet rodzinny: 440 CZK Czas zwiedzania: około 30–45 minut Wstęp ze zwierzętami: zabroniony Najbliższe przystanki tramwajowe: Hellichova i Malostranské náměstí Ze względu na tarasowy układ ogrodu i liczne schody dotarcie do najwyższego punktu widokowego może być trudne dla osób o ograniczonej mobilności. Godziny i ceny mogą ulec zmianie, dlatego bezpośrednio przed wizytą polecam sprawdzić aktualne informacje na oficjalnej stronie Ogrodu Vrtbowskiego. W ogrodzie odbywają się również koncerty, wystawy i wydarzenia specjalne, podczas których godziny otwarcia mogą zostać przedłużone. Co zobaczyć w pobliżu Ogrodu Vrtbowskiego? Ogród znajduje się w samym sercu Małej Strony, dlatego bez problemu można połączyć jego zwiedzanie z innymi atrakcjami Pragi. Zaledwie kilka minut spacerem dzieli go od kościoła Matki Boskiej Zwycięskiej, w którym znajduje się słynna figurka Praskiego Dzieciątka Jezus. Idąc ulicą Karmelitską w przeciwnym kierunku, szybko dotrzecie na Rynek Małostroński z monumentalnym kościołem św. Mikołaja. Niedaleko znajdują się również:
Czy warto odwiedzić Ogród Vrtbowski? Moim zdaniem zdecydowanie tak. Nie jest to największy ogród w Pradze, ale z pewnością należy do najciekawszych. Łączy barokową architekturę, rzeźbę, malarstwo i sztukę projektowania zieleni, a dodatkowo oferuje piękny widok na Małą Stranę. Polecam go szczególnie osobom, które widziały już najważniejsze zabytki Pragi i szukają mniej oczywistych miejsc. To również dobry wybór dla fotografów, miłośników ogrodów i wszystkich, którzy chcą na chwilę odpocząć od tłumów w okolicach Mostu Karola. Największą przyjemność sprawia jednak samo odkrycie tego miejsca. Wchodzimy przez niepozorny przejazd przy ruchliwej ulicy, przechodzimy przez pałacowy dziedziniec, a chwilę później wspinamy się po barokowych tarasach ponad dachy Małej Strony. Praga potrafi długo skrywać swoje tajemnice. Ogród Vrtbowski jest jedną z najpiękniejszych z nich. Jeśli chcielibyście lepiej poznać Małą Stronę, jej pałace, ogrody i ukryte zaułki, zapraszam również na moje wycieczki po Pradze w języku polskim. Aktualny program spacerów znajdziecie na naszej stronie Polski Przewodnik po Pradze. AutorNazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.
0 Komentarze
Odpowiedz |
