 Plac Małostroński (cz. Malostranské náměstí) to jedno z tych miejsc, przez które niemal każdy turysta przechodzi przynajmniej raz. Łączy Most Karola z ulicą Nerudovą prowadzącą na Zamek Praski, przecinają go tramwaje, a wokół niemal bez przerwy słychać gwar odwiedzających. Łatwo potraktować go jedynie jako punkt na trasie zwiedzania. A szkoda, bo przez ponad siedemset lat był najważniejszym miejscem Małej Strony. To tutaj odbywały się targi, pracowały władze miasta, mieszkali przedstawiciele najpotężniejszych czeskich rodów, a później jezuici wznieśli jeden z najwspanialszych kościołów barokowych Europy. Najlepiej poznać plac powoli, obchodząc go dookoła. Wtedy niemal każdy budynek opowiada własną historię. Jak powstał Plac Małostroński? Mała Strona została założona w 1257 roku przez króla Przemysła Ottokara II. Jej centralnym punktem od początku był rynek, który z czasem podzielił się na dwie części – Dolny i Górny Rynek. Rozdzielał je kościół św. Mikołaja wraz z zabudowaniami parafialnymi. Przez stulecia oba rynki rozwijały się równolegle, choć z czasem zaczęły pełnić nieco odmienne funkcje. Dolny Rynek zachował przede wszystkim handlowy charakter i był miejscem codziennego życia mieszkańców, natomiast otoczenie Górnego Rynku stopniowo stawało się bardziej reprezentacyjne za sprawą powstających pałaców i okazałych kamienic. W 1869 roku obie części otrzymały wspólną nazwę Malostranské náměstí, czyli Plac Małostroński. Dolny Rynek – dawne centrum handlu Spacer najlepiej rozpocząć od Dolnego Rynku, czyli części położonej bliżej Mostu Karola. Przez stulecia Dolny Rynek był handlowym centrum Małej Strony. To tutaj odbywały się targi i koncentrowało się codzienne życie mieszkańców. O dawnym charakterze tego miejsca przypominają podcienia otaczających plac kamienic, które chroniły kupców i klientów przed niekorzystną pogodą. Jeszcze do 2016 roku dużą część Dolnego Rynku zajmował parking samochodowy. Po jego likwidacji plac odzyskał większą przestrzeń dla pieszych, choć nadal przecinają go tory tramwajowe, które od ponad stu lat są charakterystycznym elementem krajobrazu Małej Strony. Ratusz Małej Strony  Najważniejszym świeckim budynkiem placu jest dawny Ratusz Małej Strony, znany obecnie jako Malostranská beseda. Przez ponad dwieście lat urzędowały tutaj władze samodzielnego miasta. To właśnie w tym budynku podejmowano decyzje dotyczące handlu, podatków czy bezpieczeństwa mieszkańców. Po połączeniu czterech historycznych miast Pragi w 1784 roku ratusz przestał pełnić funkcję siedziby władz. Budynek był wielokrotnie przebudowywany, a podczas gruntownej rekonstrukcji zakończonej w 2008 roku odzyskał historyczny wygląd i trzy charakterystyczne wieżyczki. W jednej z nich umieszczono kapsułę czasu z pamiątkami dla przyszłych pokoleń. Dziś Malostranská beseda ponownie tętni życiem – mieszczą się tu restauracja i przestrzenie wykorzystywane podczas wydarzeń kulturalnych. Pałac Grömlingowski Naprzeciwko ratusza, po drugiej stronie przystanku tramwajowego, patrząc w lewo, stoi Pałac Grömlingowski. Obecny późnobarokowy wygląd z wyraźnymi elementami rokoka uzyskał w drugiej połowie XVIII wieku, gdy Karel z Grömlingu zlecił Josefowi Jägerowi przebudowę stopniowo łączonych domów mieszczańskich. Fasadę i attykę pałacu ozdobiły rzeźby waz i postaci mitologicznych wykonane przez Ignáca Františka Platzera. Od 1874 roku na parterze działała Café Radetzky, nazwana na cześć austriackiego feldmarszałka czeskiego pochodzenia Josepha Radetzkiego. Jego pomnik stał przed pałacem od 1858 do 1919 roku, a Dolny Rynek nazywano wówczas Placem Radetzkiego. Po usunięciu monumentu kawiarnię przemianowano na Malostranską kavárnę. Dziś w jej dawnych wnętrzach działa Starbucks, który w 2008 roku otworzył tutaj swoją pierwszą kawiarnię w Czechach. Dom Profesów Zachodnią pierzeję placu zajmuje Dom Profesów. Była to rezydencja jezuitów, którzy złożyli uroczyste śluby zakonne. Wielu z nich zajmowało się działalnością naukową i dydaktyczną. Dziś budynek należy do Uniwersytetu Karola i nadal służy celom edukacyjnym oraz kulturalnym. W barokowym refektarzu regularnie odbywają się tu koncerty muzyki klasycznej. Pałac Smiřickich W północno-zachodnim narożniku stoi Pałac Smiřickich. Powstał na początku XVII wieku jako późnorenesansowa rezydencja jednego z najbardziej wpływowych czeskich rodów szlacheckich. Po 1763 roku został przebudowany w stylu późnobarokowym według projektu architekta Josefa Jägera, zachowując jednak wiele renesansowych elementów. To właśnie tutaj 22 maja 1618 roku spotkali się przywódcy czeskich stanów protestanckich, aby zaplanować wystąpienie przeciwko Habsburgom. Właściciel pałacu, Albrecht Jan Smiřický, należał do najpotężniejszych czeskich magnatów i był nawet brany pod uwagę jako kandydat na króla Czech. Dzień później doszło do słynnej drugiej defenestracji praskiej, która zapoczątkowała wydarzenia prowadzące do wybuchu wojny trzydziestoletniej. Dziś pałac jest częścią kompleksu Izby Poselskiej Parlamentu Republiki Czeskiej. Pałac Sternbergów Obok stoi Pałac Sternbergów, którego początki sięgają końca XVI wieku. To właśnie w jednym z poprzedników dzisiejszego pałacu 2 czerwca 1541 roku wybuchł pożar, który zniszczył około dwóch trzecich zabudowy Małej Strony. Ogień rozprzestrzenił się aż na Hradczany, uszkadzając także katedrę św. Wita. Obecny późnobarokowy wygląd zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej na początku. XVIII wieku, najprawdopodobniej według projektu architekta Giovanniego Battisty Alliprandiego. Wzrok przyciąga barokowy obraz Koronowania Najświętszej Maryi Panny oraz kartusz z herbem rodu Sternbergów umieszczony nad arkadową fasadą. Dziś, podobnie jak sąsiedni Pałac Smiřickich, jest częścią kompleksu Izby Poselskiej Parlamentu Republiki Czeskiej. Pałac Kaiserštejnski Kolejnym pięknym budynkiem przy placu jest Pałac Kaiserštejnski. Powstał na początku XVIII wieku według projektu Giovanniego Battisty Alliprandiego dla wojskowego komendanta Pragi Františka Helfrýda von Kaisersteina. Fasadę zdobią bogate dekoracje oraz rzeźby przedstawiające cztery żywioły, wykonane przez włoskiego rzeźbiarza Ottavia Mosta. To jeden z najlepszych przykładów praskiej architektury barokowej. Jednym z późniejszych właścicieli pałacu była rodzina Radetzkich. To właśnie na cześć feldmarszałka Józefa Radetzkiego w połowie XIX wieku na Placu Małostrońskim stanął pomnik, o którym wspominaliśmy przy Pałacu Grömlingowskim. W latach 1908–1911 mieszkała tutaj światowej sławy śpiewaczka operowa Ema Destinnová. Jeśli mieliście kiedyś w ręku czeski banknot 2000 koron, to właśnie jej wizerunek na nim widnieje. Dziś przypomina o niej popiersie umieszczone przy wejściu. Obecnie pałac wykorzystywany jest jako miejsce koncertów, konferencji i innych wydarzeń kulturalnych. Małostrońska Kasa Oszczędności i Dom u Petřílků Wschodnią stronę Dolnego Rynku zamyka dawny gmach Małostrońskiej Kasy Oszczędności. Łatwo go rozpoznać, ponieważ jako jedyny budynek przy placu nie posiada podcieni. Naprzeciwko stoi klasycystyczny Dom u Petřílků z figurą św. Floriana i św. Jana Nepomucena na elewacji. Patroni strażaków mieli chronić mieszkańców przed pożarami, które przez stulecia były jednym z największych zagrożeń dla gęsto zabudowanej Pragi. Górny Rynek Przechodząc obok kościoła św. Mikołaja, wchodzimy na Górny Rynek. Atmosfera tej części placu jest nieco bardziej reprezentacyjna. To właśnie tutaj znajdują się jedne z najokazalszych pałaców Małej Strony, należących niegdyś do wpływowych rodów arystokratycznych. Kościół św. Mikołaja Dominantą Rynku Małostrońskiego jest monumentalny kościół św. Mikołaja – jedna z najwybitniejszych barokowych świątyń Europy Środkowej. Obecny kościół zaczęto budować w 1703 roku na miejscu wcześniejszej gotyckiej świątyni z XIII wieku. Projekt przygotował Kryštof Dientzenhofer, a po jego śmierci prace kontynuował jego syn Kilián Ignác Dientzenhofer, któremu zawdzięczamy imponującą kopułę. Ten sam architekt zaprojektował również kościół św. Mikołaja na Rynku Staromiejskim, którego charakterystyczna kopuła również należy do symboli panoramy Pragi. Miejska dzwonnica Obok kościoła stoi miejska dzwonnica, której wysokość dorównuje kopule świątyni i wynosi 79 metrów. Aby dotrzeć na położony 65 metrów nad ziemią taras widokowy, trzeba pokonać 215 schodów. Choć znajduje się tuż przy świątyni, przez wieki należała do miasta. Strażnicy obserwowali z niej Pragę, wypatrując pożarów i innych zagrożeń. W okresie komunistycznym wieża była wykorzystywana przez Służbę Bezpieczeństwa do obserwowania ambasad państw zachodnich znajdujących się na Małej Stronie. Dzisiaj działa tu punkt widokowy z panoramą dachów Małej Strony i Zamku Praskiego. Kolumna Trójcy Świętej  Na środku Górnego Rynku stoi Kolumna Trójcy Świętej, wzniesiona po zakończeniu epidemii dżumy na początku XVIII wieku. W górnej części kolumny znajduje się przedstawienie Trójcy Świętej, a poniżej figura Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej oraz rzeźby pięciu patronów ziem czeskich: św. Wacława, św. Ludmiły, św. Wojciecha, św. Prokopa i św. Jana Nepomucena. W 2023 roku w kolumnę uderzył piorun, który poważnie uszkodził figurę św. Wacława. Jeśli przyjrzycie się uważnie fotografii, zauważycie, że do dziś brakuje mu chorągwi, a ślady uszkodzeń są nadal widoczne. Przez ponad trzysta lat kolumna pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych elementów placu. Pałac Liechtensteinów Po zachodniej stronie Górnego Rynku znajduje się Pałac Liechtensteinów. Powstał z połączenia pięciu starszych domów, które w latach 1622–1623 znalazły się w rękach księcia Karola I Liechtensteina i zostały stopniowo przekształcone w jedną rezydencję. Dzisiejszą monumentalną klasycystyczną fasadę pałac otrzymał podczas przebudowy przeprowadzonej po 1791 roku według projektu Matěja Hummela. Karol I Liechtenstein należał do najpotężniejszych postaci w Czechach po bitwie pod Białą Górą. Jako przewodniczący nadzwyczajnego trybunału uczestniczył w skazaniu na śmierć 27 przedstawicieli powstania stanowego, straconych w 1621 roku na Rynku Staromiejskim. Przypomina o nich 27 stylizowanych żeliwnych głów ustawionych przed pałacem. Ich autorem jest czeski rzeźbiarz Karel Nepraš, znany również z ironicznego pomnika Jaroslava Haška na praskim Žižkowie. Od 1993 roku w pałacu mieści się Wydział Muzyczny i Taneczny Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze. Znajduje się tu również Sala Bohuslava Martinů, w której odbywają się koncerty. Plac, który warto poznać Plac Małostranský nie robi tak spektakularnego pierwszego wrażenia jak Rynek Staromiejski, ale to właśnie tutaj najlepiej można zrozumieć historię Małej Strony. W niewielkiej odległości od siebie znajdują się dawny ratusz, barokowy kościół św. Mikołaja, miejska dzwonnica oraz okazałe pałace i kamienice, które przez stulecia tworzyły centrum tej dzielnicy. Spacer po placu zajmuje zaledwie kilkanaście minut, ale pozwala lepiej poznać miejsca, obok których wielu turystów przechodzi, nie zdając sobie sprawy z ich niezwykłej historii. Jeśli chcecie odkryć Pragę z lokalnym przewodnikiem, zapraszamy na nasze wycieczki. Pokażemy Wam nie tylko najważniejsze zabytki, ale także opowiemy historie i ciekawostki, które sprawiają, że miasto naprawdę ożywa. AutorNazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów po Pradze. Jestem również członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania nie tylko Pragi, ale także innych niezwykłych miejsc na świecie.
0 Komentarze
Odpowiedz |