Na praskiej Výtoni stoi niepozorna wieżyczka z dwoma zegarami. Jeden z nich wcale nie pokazuje godziny! Co więc mierzy jego wskazówka i dlaczego dawniej mieszkańcy Pragi spoglądali na nią z niepokojem?
Spacerując wzdłuż Wełtawy w praskiej dzielnicy Výtoň, można zauważyć niewielką zabytkową wieżyczkę z zieloną kopułą i nietypowymi zegarami. Znajduje się ona w pobliżu mostu kolejowego, w miejscu, które większość turystów mija bez większego zainteresowania.
Tymczasem kryje się tutaj ciekawa historia związana z Wełtawą i dawnymi sposobami ostrzegania przed powodziami.
Dwa zegary, ale tylko jeden pokazuje godzinę
Na wieżyczce znajdują się dwie tarcze. Górna to zwykły zegar, natomiast dolna, z cyframi od 0 do 5, pełniła zupełnie inną funkcję.
Dolna tarcza to niezwykły wodowskaz pokazujący poziom Wełtawy. Jest on częścią zabytkowej stacji pomiarowej wyposażonej w limnigraf, czyli urządzenie automatycznie rejestrujące zmiany poziomu rzeki.
Dzięki niemu mieszkańcy mogli obserwować zmiany poziomu rzeki. Było to szczególnie ważne podczas intensywnych opadów i wiosennych roztopów, kiedy Wełtawa mogła występować z brzegów.
Dlaczego kontrolowanie Wełtawy było tak ważne?
Przez stulecia Wełtawa stanowiła jeden z najważniejszych elementów życia gospodarczego Pragi. Transportowano nią towary, spławiano drewno i wykorzystywano jej nurt do napędzania młynów.
Jednak rzeka potrafiła być również niebezpieczna. Powodzie wielokrotnie zalewały niżej położone części miasta, niszcząc domy i infrastrukturę.
Dlatego obserwowanie poziomu wody było niezwykle ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców.
Jak dzisiaj mierzy się poziom Wełtawy?
Pod zabytkowymi tarczami znajduje się tablica poświęcona historii pomiarów hydrologicznych.
Można się z niej dowiedzieć, jak dawniej mierzono poziom rzek oraz jak działają współczesne urządzenia pomiarowe.
Obecnie wykorzystuje się między innymi radary, czujniki ultradźwiękowe i specjalistyczne urządzenia do mierzenia prędkości przepływu wody.
Dzięki nowoczesnej technologii hydrolodzy mogą na bieżąco monitorować sytuację i wcześniej ostrzegać przed zagrożeniem powodziowym.
Ciekawostka, którą łatwo przeoczyć
Większość turystów odwiedzających Pragę zna słynny zegar astronomiczny Orloj na Rynku Staromiejskim. Niewielu jednak wie, że miasto ma również zegar, którego zadaniem nie było odmierzanie czasu, lecz wskazywanie poziomu rzeki.
Jeśli będziecie spacerować po praskim nabrzeżu na Výtoni, zwróćcie uwagę na tę niepozorną wieżyczkę. To interesująca pamiątka po czasach, gdy obserwowanie Wełtawy stanowiło ważny element codziennego życia mieszkańców Pragi.
Artykuł przygotował Michał Dzieńdziura, polski przewodnik po Pradze i organizator wycieczek dla Polaków.
Autor
Nazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.


