 Tablica nagrobna Petra Perlera w Katedrze św. Wita. Fot. Michał Dzieńdziura Spacerując po Pradze, trudno nie zachwycić się monumentalną katedrą św. Wita, Mostem Karola czy imponującą Staromiejską Wieżą Mostową. Choć za ich powstaniem stało wielu rzemieślników, kamieniarzy i budowniczych, jedną postacią, która odcisnęła na nich największe piętno, był Petr Parléř. To właśnie jego talent sprawił, że Praga stała się jednym z najważniejszych ośrodków gotyckiej architektury w Europie. Młody mistrz z Niemiec Petr Parléř (niem. Peter Parler) urodził się około 1330 roku, najprawdopoboniej w Schwäbisch Gmünd w południowych Niemczech lub w Kolonii. Pochodził z rodziny budowniczych – jego ojciec Heinrich Parler był cenionym architektem i kamieniarzem. To właśnie od niego młody Petr zdobywał pierwsze doświadczenia, ucząc się nie tylko sztuki obróbki kamienia, ale także projektowania monumentalnych budowli. W połowie XIV wieku cesarz Karol IV prowadził ambitny plan przebudowy Pragi. Chciał uczynić ją reprezentacyjną stolicą Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Po śmierci francuskiego architekta Matyáša z Arrasu, który rozpoczął budowę katedry św. Wita, potrzebował nowego mistrza budowlanego. Wybór padł na zaledwie dwudziestokilkuletniego Petra Parléřa – decyzję, która okazała się jedną z najlepszych w historii czeskiej architektury. Architekt, który nie bał się zmieniać projektu Parléř nie ograniczył się do dokończenia dzieła swojego poprzednika. Zachował ogólną koncepcję katedry, ale nadał jej zupełnie nowy charakter. Wprowadził własne rozwiązania konstrukcyjne, bardziej odważne proporcje oraz bogatszą dekorację rzeźbiarską. Dzięki temu katedra św. Wita nie jest dziełem jednego architekta, lecz połączeniem dwóch różnych wizji gotyku – francuskiej Matyáša z Arrasu i znacznie bardziej nowatorskiej Petra Parléřa. Najbardziej charakterystycznym elementem jego stylu stały się sklepienia sieciowe. Zamiast prostych krzyżujących się żeber stworzył skomplikowane układy przypominające kamienne sieci. Rozwiązanie to nie tylko zachwycało wyglądem, ale również świadczyło o niezwykłych umiejętnościach konstrukcyjnych jego warsztatu. Katedra św. Wita – największe dzieło życia Przez niemal całe życie Petr Parléř kierował budową katedry św. Wita. Kontynuował budowę chóru rozpoczętego przez Matyáša z Arrasu, zaprojektował jego niezwykłe sklepienia oraz kierował powstaniem między innymi zakrystii, kaplicy św. Wacława, Złotej Bramy i dolnych partii wielkiej wieży południowej. Wyjątkowym elementem katedry jest również galeria popiersi znajdująca się w triforium. Przedstawia ona cesarza Karola IV, członków jego rodziny, arcybiskupów Pragi, Matyáša z Arrasu oraz samego Petra Parléřa. Było to rozwiązanie niezwykle nowoczesne jak na XIV wiek – zamiast anonimowych postaci powstały realistyczne portrety ludzi, którzy uczestniczyli w budowie świątyni. Petr Parléř i budowa Mostu Karola Wpływ Petra Parléřa na wygląd Pragi nie ograniczał się do katedry. Uczestniczył również w budowie Mostu Karola, rozpoczętej w 1357 roku z inicjatywy Karola IV. Za jego najwybitniejsze dzieło świeckiej architektury uważa się Staromiejską Wieżę Mostową. Bogato zdobiona rzeźbami cesarza, patronów Czech oraz herbami państwa miała podkreślać znaczenie Pragi jako cesarskiej stolicy. Do dziś wielu historyków sztuki uznaje ją za jedną z najpiękniejszych gotyckich bram miejskich w Europie. Dziedzictwo, które przetrwało wieki Petr Parléř zmarł w 1399 roku, nie doczekawszy ukończenia katedry św. Wita i Mostu Karola. Mimo to jego dzieło przetrwało stulecia. To właśnie jego wizja nadała Pradze charakter, który każdego roku podziwiają miliony turystów. Spacerując po Hradczanach lub przechodząc przez Most Karola, warto pamiętać, że za tym niezwykłym pięknem stoi człowiek, który nie bał się przekraczać granic swojej epoki. Dzięki jego odwadze i talentowi gotycka architektura Pragi stała się wzorem dla całej Europy Środkowej, a jego nazwisko do dziś pozostaje symbolem artystycznej doskonałości. Zwiedzanie Pragi szlakiem Petra Parlera Chcesz zobaczyć dzieła Petra Parléřa na własne oczy? Podczas naszych wycieczek po Pradze opowiadamy nie tylko o królach i legendach, ale również o ludziach, którzy stworzyli to niezwykłe miasto. Najważniejsze dzieła Petra Parléřa – katedrę św. Wita, Most Karola oraz Staromiejską Wieżę Mostową – zobaczysz na naszych trasach A – Ze Starego Miasta przez Most Karola i Malą Stranę, i B – Hradczany i Zamek Praski. Zapraszamy! AutorNazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów po Pradze. Jestem również członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania nie tylko Pragi, ale także innych niezwykłych miejsc na świecie.
0 Komentarze
Odpowiedz |