Przejdź do treści
Polski Przewodnik po Pradze
Menu

Pepíček Šmejkal. Wyszedł przywitać sowieckich żołnierzy. Do domu już nie wrócił

Tablica upamiętniająca Pepíčka Šmejkala. Fot. Michał Dzieńdziura
Tablica upamiętniająca Pepíčka Šmejkala. Fot. Michał Dzieńdziura

Najpierw była mapa i małe chorągiewki.

Pepíček Šmejkal śledził w domu postępy Armii Czerwonej. Jak później opowiadała jego siostra, miał mapę Czechosłowacji, na której zaznaczał położenie wojsk. Dla chłopca mieszkającego na praskim Starym Mieście wiadomości z frontu oznaczały zbliżający się koniec okupacji.

9 maja 1945 roku żołnierze, których drogę obserwował na mapie, dotarli do Pragi. Pepíček wyszedł ich przywitać. 

Kilka minut od domu

Pomnik Karola IV przy Moście Karola. Fot. Michał Dzieńdziura

Naprawdę nazywał się Josef Šmejkal. Pepíček, czyli po polsku mniej więcej „Józio”, mieszkał z rodziną przy ulicy Liliovej 10. Stamtąd do mostu Karola jest zaledwie kilka minut spacerem.

Właśnie w jego pobliże poszedł tego dnia. Na placu stał pomnik Karola IV, za nim wznosił się kościół św. Franciszka, a obok zaczynała się przeprawa na drugi brzeg Wełtawy. Dziś to jeden z najbardziej ruchliwych turystycznych zakątków Pragi. W historii rodziny Šmejkalów zapisał się jako miejsce śmierci dziecka.

Chłopcy podeszli bliżej

Rodzinną relację o tym, co wydarzyło się przy moście, przekazała po latach siostra Pepíčka, Jitka Zavadilová-Šmejkalová.

Po zatrzymaniu czołgów radzieccy żołnierze usiedli na ławkach przy pomniku. Mieli przy sobie broń. Zainteresowani nią chłopcy podeszli, a wojskowi zaczęli im ją pokazywać.

Wtedy padł strzał.

Jeden z żołnierzy przypadkowo wystrzelił podczas manipulowania bronią. Przed nim stał Pepíček. Pocisk go zabił.

W domu czekali rodzice

Rodzice nie od razu dowiedzieli się, co się stało. Wiedzieli tylko, że syn nie wraca.

Rozpoczęli poszukiwania. W ich trakcie jedna z mieszkanek ulicy przyniosła im niewielki przedmiot: scyzoryk, który wypadł chłopcu z kieszeni.

Ojciec Pepíčka był rzeźnikiem i wędliniarzem. Rodzinę znano w okolicy, więc do szukania dziecka dołączyli znajomi rzeźnicy. Odwiedzali szpitale. Później sprawdzali także kościoły, do których przynoszono ciała niezidentyfikowanych zmarłych.

W końcu jeden z nich odnalazł Pepíčka.

Siostra, powołując się na opowieść rodziców, zapamiętała jeszcze szczegół jego ubrania: krótkie spodnie i koszulę z krótkim rękawem. W koszuli pozostał niewielki otwór po pocisku. 

Po mapie i chorągiewkach zostało rodzinne wspomnienie. Po wyjściu nad most: scyzoryk, poszukiwania i wiadomość, z którą trzeba było wrócić do domu.

Urodziny, których nie doczekał

Na tablicy przy moście Karola zapisano, że Pepíček miał jedenaście lat. Inny szczegół zachował jego nagrobek na Cmentarzach Olszańskich.

Widnieją na nim dwie daty: 27 sierpnia 1934 roku i 9 maja 1945 roku.

Kiedy zginął, miał więc dziesięć lat. Jedenaste urodziny przypadały dopiero pod koniec wakacji.

Ta różnica może wydawać się drobna. W historii dziecka rok to jednak dużo. Pepíček nie doczekał nawet pierwszego lata po wojnie.

Złote litery na białej tablicy

Jego imię znajdziecie na jasnej tablicy przymocowanej do metalowego ogrodzenia przed kościołem św. Franciszka z Asyżu na placu Krzyżowców, obok pomnika Karola IV.

Napis informuje, że chłopiec zginął 9 maja 1945 roku wskutek nieszczęśliwego wypadku podczas powitania Armii Czerwonej. Kończą go słowa:

„Čest mladému nadšenci”, czyli „Cześć młodemu entuzjaście”. 

Przechodząc tędy, łatwo skierować całą uwagę na most Karola. Przed nami wieża, rzeźby, Wełtawa i widok na zamek. Przy niewielkiej tablicy trzeba zatrzymać się osobno.

Warto wtedy przypomnieć sobie chłopca pochylonego nad mapą. Przesuwał chorągiewki, śledząc drogę żołnierzy do swojego miasta. Kiedy wreszcie przyjechali, skończyło się to dla niego tragedią.

Autor

Nazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.

Wróć do bloga ←