Fryderyk Chopin w Pradze - niezwykła historia tablicy pamiątkowej na budynku Czeskiego Banku Narodowego

Każdego dnia tysiące turystów przechodzą przez ulicę Na Příkopě, jedną z najbardziej ruchliwych i eleganckich ulic w centrum Pragi. Większość spieszy w kierunku Bramy Prochowej, Placu Republiki lub pobliskich sklepów. Niewielu jednak zauważa, że na ścianie monumentalnego budynku Czeskiego Banku Narodowego znajduje się pamiątka po jednym z najwybitniejszych Polaków w historii.

To tablica upamiętniająca Fryderyka Chopina, który odwiedził Pragę w 1829 i 1830 roku. Choć dzisiaj kojarzymy go przede wszystkim z Warszawą i Paryżem, również stolica Czech odegrała niewielką, ale interesującą rolę w jego życiu.

A historia tego miejsca jest znacznie ciekawsza, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Co robił Fryderyk Chopin w Pradze?

W 1829 roku Fryderyk Chopin miał zaledwie 19 lat. Był już niezwykle utalentowanym pianistą i kompozytorem, ale wielka międzynarodowa kariera dopiero na niego czekała.

Latem tego roku wyruszył z Warszawy w podróż do Wiednia. Po drodze zatrzymał się w Pradze, która należała wówczas do monarchii Habsburgów i stanowiła ważny ośrodek życia kulturalnego Europy Środkowej.

Dla młodego Chopina podróż była okazją nie tylko do poznawania nowych miast, ale przede wszystkim do nawiązywania kontaktów z muzykami, artystami i przedstawicielami miejscowej inteligencji.

Praga początku XIX wieku wyglądała oczywiście zupełnie inaczej niż dzisiaj. Nie było jeszcze reprezentacyjnych banków, wielkich domów handlowych ani wielu budowli, które obecnie kojarzymy z centrum miasta. Jednak jej historyczne uliczki, kościoły i zabytki już wtedy przyciągały podróżnych z różnych części Europy.

Chopin powrócił do Pragi także w 1830 roku, podczas kolejnej podróży przez ziemie czeskie. O obu pobytach przypomina właśnie tablica na budynku banku.

Hotel Pod Czarnym Koniem - tutaj zatrzymał się Chopin

W miejscu, gdzie dzisiaj stoi siedziba Czeskiego Banku Narodowego, znajdował się niegdyś hotel U Černého koně, czyli Pod Czarnym Koniem.

Był to jeden z obiektów noclegowych funkcjonujących przy ważnej praskiej arterii komunikacyjnej. To właśnie z pobytem Chopina w tym hotelu związana jest współczesna tablica pamiątkowa.

Sam hotel nie przetrwał do naszych czasów. W latach trzydziestych XX wieku dawne budynki zostały wyburzone, a na ich miejscu powstał nowoczesny gmach bankowy, wznoszony w latach 1935-1942. Obecnie mieści się tutaj centrala Czeskiego Banku Narodowego.

Z dawnego hotelu nie pozostało nic, co przeciętny przechodzień mógłby rozpoznać. Jednak pamięć o jego najsłynniejszym polskim gościu przetrwała.

Chopin i Václav Hanka - spotkanie dwóch słowiańskich kultur

Jednym z najciekawszych epizodów praskiej podróży Chopina było spotkanie z Václavem Hanką, czeskim poetą, filologiem i działaczem odrodzenia narodowego.

Václav Hanka był jednym z czołowych przedstawicieli czeskiego odrodzenia narodowego. Pracował jako bibliotekarz w praskim Muzeum Patriotycznym (Vlastenské museum v Čechách), założonym w 1818 roku. Instytucja ta, znana dzisiaj jako Muzeum Narodowe, odgrywała ważną rolę w rozwoju czeskiej nauki i kultury. Hanka był również zwolennikiem współpracy między narodami słowiańskimi, szczególnie interesował się polską literaturą i utrzymywał kontakty z polskimi intelektualistami.

Podczas pobytu w Pradze Chopin i jego towarzysze mieli okazję poznać Hankę, który oprowadzał ich po mieście i przybliżał im jego historię.

Pamiątką tego spotkania stał się niezwykły utwór muzyczny. W podziękowaniu za serdeczne przyjęcie w Pradze Chopin skomponował dla Hanki mazurka G-dur, do którego Ignacy Maciejowski napisał cztery zwrotki tekstu. Kompozycja, znana dziś jako Mazur praski, została wpisana do pamiątkowego albumu Hanki.

Utwór nosi tytuł Jakież kwiaty, jakie wianki, a jego tekst jest pięknym świadectwem polsko-czeskiej przyjaźni i idei słowiańskiej solidarności, tak ważnej dla przedstawicieli ówczesnego czeskiego odrodzenia narodowego.

Jakież kwiaty, jakie wianki - Mazur praski (1829)

1.

Jakież kwiaty, jakie wianki
splotę na cześć Hanki,
co bratniego ludu pieśni
zapomnienia wydarł pleśni,
co bratniego ludu pieśni
zapomnienia wydarł pleśni.

2.

Oto śpiewkę polskich błoni
przyjmie z naszych dłoni.
Bo to znane jest przed światem,
że Czech z dawna Lecha bratem.
Bo to znane jest przed światem,
że Czech z dawna Lecha bratem.

3.

Gdy cię przebóg dziecię wielbi,
gdy ich obcy gnębi.
Blaskiem zysków się nie łudzisz
i zwątpiały naród budzisz.
Blaskiem zysków się nie łudzisz
i zwątpiały naród budzisz.

4.

Przyjm więc mężu czułe dzięki
z uściśnieniem ręki.
Niech cię uczci w czeskiej ziemie
nadwiślańskich Słowian plemię.
Niech cię uczci w czeskiej ziemie
nadwiślańskich Słowian plemię.

Źródło tekstu: Tekstowo.pl - Jakież kwiaty, jakie wianki. Pisownia i interpunkcja zostały częściowo uporządkowane.

Szczególnie interesująca jest druga zwrotka, w której pojawiają się słowa „Czech z dawna Lecha bratem”. To wyraźne nawiązanie do wspólnego słowiańskiego dziedzictwa Polaków i Czechów oraz bliskich relacji między przedstawicielami obu narodów.

Oryginalny rękopis kompozycji zachował się do naszych czasów i znajduje się w zbiorach praskiego Muzeum Narodowego.

Co ciekawe, Mazura praskiego można również posłuchać współcześnie. Nagranie tego mało znanego utworu dostępne jest na stronie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

Co napisano na tablicy upamiętniającej Chopina?

Tablica przedstawia płaskorzeźbiony portret kompozytora oraz napis w języku czeskim:

FRYDERYK CHOPIN
TVŮRCE POLSKÉ NÁRODNÍ HUDBY
BYDLIL V ROCE 1829 A 1830 V DOMĚ 
KTERÝ STÁVAL V TĚCHTO MÍSTECH

W tłumaczeniu na polski:

Fryderyk Chopin, twórca polskiej muzyki narodowej, mieszkał w latach 1829 i 1830 w domu, który stał w tym miejscu.

Tablicę umieszczono w 1961 roku, aby przypominała o wizytach polskiego kompozytora w stolicy Czech.

Warto zwrócić uwagę na określenie „twórca polskiej muzyki narodowej”. Nie jest ono przypadkowe. Twórczość Chopina, a szczególnie jego mazurki i polonezy, stała się jednym z najważniejszych symboli polskiej kultury.

Co ciekawe, choć Chopin spędził znaczną część dorosłego życia we Francji, w swojej muzyce nieustannie powracał do polskich tradycji.

Druga wizyta Chopina w Pradze - zaledwie 34 godziny i fatalna pogoda

O ile pierwszy pobyt Chopina w Pradze był pełen spotkań i nowych znajomości, o tyle drugi okazał się znacznie mniej udany.

20 listopada 1830 roku, około godziny szóstej lub siódmej rano, Chopin przyjechał do Pragi w towarzystwie swojego przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego. Podróżowali dyliżansem z Drezna do Wiednia.

Kompozytor ponownie zatrzymał się w hotelu Pod Czarnym Koniem. Tym razem jednak Praga nie przywitała go szczególnie serdecznie.

Pogoda była fatalna, a Chopin przeziębił się podczas podróży. Zamiast spotykać się ze znajomymi i zwiedzać miasto, większość czasu spędził w hotelowym pokoju, próbując dojść do zdrowia.

Ostatecznie jego drugi pobyt w Pradze trwał zaledwie 34 godziny. Zrezygnował z planowanych spotkań i ruszył w dalszą drogę do Wiednia.

Co ciekawe, było to już po pożegnalnym koncercie Chopina w Warszawie. Kompozytor opuścił Polskę 2 listopada 1830 roku, nie wiedząc jeszcze, że nigdy do ojczyzny nie powróci na stałe.

Zaledwie kilka dni po jego pobycie w Pradze wybuchło powstanie listopadowe.

Gdzie znaleźć tablicę Fryderyka Chopina w Pradze?

Tablica znajduje się na budynku Czeskiego Banku Narodowego przy ulicy Na Příkopě 28, od strony ulicy Hybernská, niedaleko Bramy Prochowej.

Można ją zobaczyć bezpłatnie, bez konieczności wchodzenia do banku. Wystarczy podczas spaceru po centrum Pragi zwrócić uwagę na ścianę monumentalnego gmachu.

Polski ślad w samym sercu Pragi

Jako polski przewodnik po Pradze lubię zwracać uwagę na takie miejsca. Nie są one największymi atrakcjami miasta, nie ustawiają się przed nimi kolejki turystów, a jednak opowiadają historie, które pozwalają spojrzeć na Pragę z zupełnie innej perspektywy.

Tablica Chopina jest jednym z tych niewielkich śladów, które przypominają, jak blisko przez stulecia przenikały się historie Polaków i Czechów.

Kiedy następnym razem będziecie spacerować w pobliżu Bramy Prochowej, zatrzymajcie się na chwilę przy budynku Czeskiego Banku Narodowego. Spójrzcie na portret młodego kompozytora i spróbujcie wyobrazić sobie Pragę sprzed niemal dwustu lat.

Gdzieś w tym miejscu, w hotelu Pod Czarnym Koniem, zatrzymywał się młody Fryderyk Chopin, który dopiero miał stać się jednym z najsłynniejszych kompozytorów świata.

A jeśli chcecie odkryć więcej polskich śladów, niezwykłych historii i mniej znanych zakątków czeskiej stolicy, zapraszam Was na nasze wycieczki po Pradze z polskim przewodnikiem. W okolicy tablicy Fryderyka Chopina rozpoczynamy naszą trasę A: Ze Starego Miasta przez Most Karola na Malą Stranę.

Autor

Nazywam się Michał Dzieńdziura i jestem licencjonowanym przewodnikiem po Pradze. W czeskiej stolicy mieszkam nieprzerwanie od 2011 roku, a od 2016 roku zawodowo oprowadzam polskich turystów. Jestem autorem przewodnika „Praga. CITYbreak”, wydanego w 2026 roku nakładem Wydawnictwa SBM, oraz członkiem międzynarodowego stowarzyszenia Przewodnicy bez Granic. Zapraszam do wspólnego odkrywania Pragi, a także innych niezwykłych miejsc na świecie wraz z zaprzyjaźnionymi przewodnikami z naszej międzynarodowej sieci.